Olympos Ne Anlatıyor?

1990 yılında Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yürütüğü kurtarma kazıları sonucunda ortaya çıkan tonozlu anıt mezarlar İ.S. 2’nci yüzyıla tarihleniyordu. Kayanın oyulmasıyla elde edilmiş bir oda içindeki podyum üzerine konmuş lahit kırılmıştı. Üzerindeki yazıtta şu yazıyordu: “Euporistos oğlu Aurelius Zosimos, yapısını kendisi, annesi, karısı çocukları, torunları ve dayısı Eudemos için yaptırdı.” Mozaik kaplı koridordan ilerleyince ikinci kata çıkan merdivenlere ulaşıldı. İki lahit daha bulundu. Burada ise şu yazıt yer alıyordu: “Euporistos oğlu Olympos’lu Marcus Aurelius Zosimos, lahti kendim ve karim Auelius Arete ve kızımız Aurelia Olypias ve oğullarımız Aurelius ve Euporistos ve çocuklarından olacaklar için yaptırdım. Bir başkasına gömülme iznim yoktur. Kutsal ceza olarak bin denarius öder, ihbar eden ise üçte bir pay alır.”

Kaptan Eudemos Lahdi olarak adlandırılan bu mezarın üzerinde bir gemi kabartması vardı. Yelkensiz, direksiz ve küreksiz olan teknenin kıç bordosu üzerinde bir Afrodit rölyefi görünüyordu. Ortada yine bir yazıt bulunmaktaydı: “Ben Eudemos, kaptanlık yaptığım için bilirim. Dalgalar arasından bir Pontos’dan öbür Pontos’a giden yolu, Palas Athena’nın keşfini. Bitinyalıların kenti Kalkedon bütün halkıyla beraber benim vatandaşları olmamı kararlaştırdı. Talihli vatanım beni layık görüp makamlar verdi. Likyalılar da aynı şekilde davrandı ve ihtiyarlar meclisine üye yaptı.”Yanında bir başka yazıt daha bulundu: “Son limana girdi demirledi gemi. Çıkmamak üzere çünkü ne rüzgârdan ne de gün ışığından medet var artık. Işık taşıyan şafağı terk ettikten sonra Kaptan Eudemos oraya gömüldü. Gün misali kısa ömürlü gemisi, kırılmış bir dalga gibi.”

Kaptan Eudemos’un lahdi önünde ortaya çıkarılan muhteşem gemi mozaiği bu şiirle birleştiğinde, iki bin yıl öncesinden gelen bir mesaj da hedefini bulmuş oluyordu. Kaptanlık o zaman da bir meslekti. Denizciler o zaman da sahip oldukları teknelerle özdeş görülüyordu. Deniz o zaman da onunla yaşayanları bilgeleştiriyor, zenginleştiriyor, saygınlaştırıyordu. Duyuyor musunuz? Olympos’taki Kaptan Eudemos Lahdi insan ve deniz ilişkisinin değişmezliğini fısıldıyor.